Tarihi Bilgi

Kapitülasyonlar

Osmanlı dönemi ilk zamanlarında ve sonraki dönemlerde ferah ve zenginlik içerisinde yaşamıştır. İlk başlarda 7 düvele kafa tutan devlet olanak bilinir. Sonraki dönemlerde Osmanlı yaptığı yanlış anlaşmalar ve devlete zarar verecek bir şekilde sözleşmeler yapmıştır. Osmanlının iç işlerine bazı devletler karışmış, yönetimi ele geçirmeye çalışmışlardır. Osmanlı zamanla ekonomik, kültürel ve yönetimsel olarak zamanla çöküşe geçmiştir.

Kapitülasyonun sözlük anlamı; bir ülkenin vatandaşlarının zararlarına olacak şekilde yabancı devletlere verilen ayrıcalıklardır. Osmanlı devleti Kanuni Sultan döneminde en yüksek devrini yaşamış ve daha sonra Kapitülasyonlar sayesinde gerileme yaşamıştır. Fransa kralı l. Francois 1525 de Cermen imparatoru V. Carlos tarafından esir alınmış bunun üzerine kralın annesi Kanuni Sultan Süleyman’a bir mektup göndererek Kanuniden yardım istemiştir.  Ve Kanuni Sultan Süleyman yardım etmeyi kabul etmiştir.  1535’de Fransızlarla Osmanlı arasında imzalanan antlaşma ile Fransızlara bir takım haklar ve Kapitülasyonlar verilmiştir.

Verilen ayrıcalıklara, kapitülasyonlarla Fransız bayrağı taşıyan gemiler, Osmanlı egemenliği altındaki bütün gemilerle serbestçe ticaret yapabilecek hale gelmişlerdir. Bu sayede Fransızlar Osmanlı denizlerinde rahatça ticaret yapmış ve limanlarından faydalanmıştır. Daha sonra Osmanlı içerisinde yaşayan Katoliklere Fransa tarafından serbestçe ibadet yapma hakkı verilmesini istenmiştir. Daha sonra ise Fransız konsoloslara yargısal alanda da ayrıcalık ve yetkiler istenmiştir. Daha sonra ise İmparatorluğun zayıflaması ile devletin bağımsızlığını, egemenlik alanını yok edecek kurallar haline getirilmiştir.

1740 yılında ise yeni kapitülasyonlar verilmiş ve diğer devletler tarafından da son zamanlarda ayrıcalık istemiş, devletin iç işlerine karımaya başlamışlardır. 1740 kapitülasyonlarıyla Fransa’ya verilen kapitülasyonlar genişletilmiştir. Osmanlı içerisinde yaşayan yabancı devletlere ticaret yapma yetkileri verilmiştir. Sevr antlaşmasının imzalanması ile kapitülasyonlar Yunanistan ve Ermenistan’a da haklar tanınmıştır.

Kapitülasyonlar, Lozan Barış Antlaşması’yla 1923 de yürürlükten kaldırılmıştır.

Yazar Hakkında

makalemix makalemix

Bir Yorum Yazın